میانگین موزون چیست؟

میانگین موزون روشی برای ارزیابی موجودی است که بهای متوسط همه‌ی واحدهای موجود را به هر واحد فروخته یا باقی‌مانده نسبت می‌دهد. میانگین از تقسیم مجموع بهای واحدهای موجود بر تعداد آن‌ها به دست می‌آید و می‌تواند متحرک، یعنی پس از هر ورود، یا ادواری، مثلاً ماهانه یا سالانه، محاسبه شود.

استاندارد حسابداری شماره‌ی ۸ در بند ۲۴ میانگین موزون را تعریف کرده و محاسبه‌ی آن را به دو صورت پذیرفته است: دایمی، که به آن میانگین موزون متحرک می‌گویند، و ادواری، مثل میانگین سالانه یا شش‌ماهه. در بند ۲۹ هم این روش را در کنار FIFO و شناسایی ویژه از روش‌های مجاز محاسبه‌ی بهای موجودی برشمرده است.

در میانگین متحرک، پس از هر ورود کالا میانگین تازه‌ای محاسبه می‌شود و هر فروش با میانگین همان لحظه قیمت‌گذاری می‌شود. این روش با سیستم دائمی موجودی و نرم‌افزار انبارداری جور است. در میانگین ادواری، یک میانگین برای کل دوره حساب می‌شود و همه‌ی فروش‌های دوره با همان بها ثبت می‌شوند.

میانگین موزون نوسان قیمت‌ها را صاف می‌کند. در دوره‌ی افزایش قیمت، سود ناخالص آن از FIFO کمتر و موجودی پایان دوره‌اش پایین‌تر است، چون قیمت‌های قدیمی و جدید را با هم می‌آمیزد. برای کالاهای یکسانی که قاطی هم انبار می‌شوند، مثل مواد فله یا قطعات استاندارد، این روش طبیعی‌ترین تصویر را می‌دهد.

یک خطای رایج در میانگین متحرک، ثبت دیرهنگام خرید است: اگر خریدی دیرتر از فروش‌های پس از آن ثبت شود، میانگینی که به آن فروش‌ها داده شده غلط است. ثبت به‌موقع ورود کالا، شرط درستی این روش است. برگشت از خرید و هزینه‌های حملی که بعداً به بهای خرید اضافه می‌شوند هم باید در همان تاریخ واقعی ثبت شوند تا میانگین کالا دوباره و درست محاسبه شود.

۳۰۰ واحد کالا به بهای کل ۳۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال در انبار است؛ میانگین هر واحد حدود ۱٬۱۳۳٬۳۳۳ ریال. فروش ۱۵۰ واحد با میانگین متحرک: ۳۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۱۵۰ ÷ ۳۰۰ = ۱۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال بهای تمام‌شده، و ۱۵۰ واحد باقی‌مانده هم ۱۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال ارزش دارند.

واژه‌های مرتبط