سیستم دائمی و ادواری موجودی چیست؟

در سیستم دائمی، موجودی دفاتر در هر لحظه معلوم است: می‌دانید از هر کالا چند عدد و به چه بهایی در انبار دارید. هر فروش دو سند دارد، یکی برای درآمد و یکی برای بهای تمام‌شده. این سیستم با نرم‌افزار انبارداری طبیعی است و گزارش سود ناخالص را روزانه ممکن می‌کند.

در سیستم ادواری، در طول دوره فقط خرید در حساب خرید ثبت می‌شود و موجودی دفاتر تا پایان دوره تغییر نمی‌کند. در پایان دوره، موجودی شمارش و ارزیابی می‌شود و بهای تمام‌شده با فرمول موجودی ابتدای دوره به‌علاوه‌ی خرید منهای موجودی پایان دوره به دست می‌آید. این روش ساده‌تر است اما در طول دوره تصویری از سود یا کسری انبار نمی‌دهد.

روش ارزیابی هم با نوع سیستم پیوند دارد. میانگین موزون متحرک ذاتاً مال سیستم دائمی است، چون پس از هر ورود کالا میانگین تازه حساب می‌شود؛ میانگین موزون ادواری با سیستم ادواری جور است. روش اولین صادره از اولین وارده در هر دو سیستم نتیجه‌ی یکسان می‌دهد.

شمارش فیزیکی در سیستم دائمی هم لازم است، اما نقش آن کنترل است، نه محاسبه. تفاوت شمارش با موجودی دفاتر کسری یا اضافه‌ی انبار را نشان می‌دهد که باید بررسی و با سند اصلاح شود. کسری‌های تکرارشونده معمولاً نشانه‌ی ثبت‌نکردن خروج‌ها یا ضعف کنترل انبارند.