مرکز هزینه چیست؟

مرکز هزینه بخشی از کسب‌وکار است که هزینه‌ها و گاهی درآمدهایش جداگانه ثبت و گزارش می‌شود، مثل یک شعبه، واحد تولید، دپارتمان فروش یا پروژه. مرکز هزینه به‌صورت یک بُعد کنار هر ردیف سند می‌آید و به مدیر نشان می‌دهد هر بخش چقدر هزینه کرده، بدون آنکه برای هر بخش حساب جداگانه ساخته شود.

بدون مرکز هزینه، کسب‌وکاری با سه شعبه یا باید برای هر شعبه یک حساب «هزینه‌ی حقوق» جدا بسازد، که کدینگ را سه برابر می‌کند، یا نمی‌تواند بگوید هر شعبه چقدر هزینه دارد. مرکز هزینه این مشکل را حل می‌کند: یک حساب هزینه‌ی حقوق کافی است و هر ردیف سند مشخص می‌کند به کدام شعبه تعلق دارد.

مراکز هزینه معمولاً دو نوع‌اند. مراکز تولیدی یا عملیاتی، که مستقیماً محصول یا خدمت می‌سازند، و مراکز پشتیبانی، مثل اداری، مالی یا فناوری اطلاعات، که به بخش‌های دیگر خدمت می‌دهند. در محاسبه‌ی بهای تمام‌شده، هزینه‌ی مراکز پشتیبانی به نسبت خدمتی که به تولید داده‌اند، میان مراکز تولیدی تسهیم می‌شود.

تفاوت مرکز هزینه با حساب تفصیلی در نوع پرسش است. حساب تفصیلی می‌گوید طرف حساب یا موضوع کیست، مثل مشتری یا پروژه؛ مرکز هزینه می‌گوید رویداد به کدام بخش کسب‌وکار تعلق دارد. در عمل بسیاری از سندها هر دو را دارند: فروشی به یک مشتری مشخص، از یک شعبه‌ی مشخص.

ارزش مرکز هزینه در گزارش‌های مدیریتی است: سود و زیان هر شعبه، مقایسه‌ی هزینه‌ی واحدها با بودجه‌شان، و تصمیم درباره‌ی گسترش یا تعطیلی یک بخش. برای این کار باید از ابتدا قاعده‌ی روشنی تعیین شود که هر نوع هزینه به کدام مرکز می‌رود؛ مرکز هزینه‌ای که گاهی خالی می‌ماند، گزارش‌ها را بی‌اعتبار می‌کند.

هزینه‌ی حقوق ماه یک شرکت پخش ۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است. با مراکز هزینه، همین یک حساب نشان می‌دهد ۲۵۰ میلیون به انبار مرکزی، ۲۰۰ میلیون به ناوگان توزیع و ۱۵۰ میلیون به دفتر مرکزی تعلق دارد؛ و سود و زیان هر مرکز جداگانه قابل گزارش است.

واژه‌های مرتبط