ترازنامه چیست؟

ترازنامه عکسی از یک لحظه است، نه فیلم یک دوره. ترازنامه‌ی پایان اسفند می‌گوید در آن روز کسب‌وکار چه داشته و به چه کسانی بدهکار بوده است؛ نمی‌گوید در طول سال چقدر فروخته یا چقدر سود کرده است. آن پرسش را صورت سود و زیان پاسخ می‌دهد.

اقلام ترازنامه معمولاً به ترتیب نقدشوندگی چیده می‌شوند. دارایی‌های جاری، مثل موجودی نقد، حساب‌های دریافتنی و موجودی کالا، انتظار می‌رود ظرف یک سال به نقد تبدیل شوند؛ دارایی‌های غیرجاری، مثل ساختمان و تجهیزات، برای استفاده‌ی بلندمدت نگهداری می‌شوند. بدهی‌ها هم به همین ترتیب به جاری و غیرجاری تقسیم می‌شوند. مقایسه‌ی دارایی‌های جاری با بدهی‌های جاری، یکی از ساده‌ترین نشانه‌های توان کسب‌وکار در پرداخت تعهدات کوتاه‌مدت است و بانک‌ها پیش از دادن تسهیلات معمولاً اول به همین نسبت نگاه می‌کنند.

حقوق مالکانه تفاوت دارایی‌ها و بدهی‌هاست: سرمایه‌ای که صاحبان گذاشته‌اند، به‌علاوه‌ی سود انباشته‌ی سال‌های قبل و سود دوره‌ی جاری. به همین دلیل صورت سود و زیان پیش از ترازنامه تهیه می‌شود؛ سود دوره یکی از اقلام حقوق مالکانه است و بدون آن ترازنامه تراز نمی‌شود.

ترازنامه از حساب‌های دائمی تراز آزمایشی پس از اصلاحات ساخته می‌شود. در پایان سال، حساب‌های موقت درآمد و هزینه بسته می‌شوند و سود یا زیان سال به سود انباشته منتقل می‌شود؛ مانده‌های ترازنامه به سال بعد می‌روند و ترازنامه‌ی پایان سال، ترازنامه‌ی افتتاحیه‌ی سال بعد است.