حسابداری تعهدی چیست؟

در برابر مبنای تعهدی، مبنای نقدی قرار دارد که فقط پول ورودی و خروجی را ثبت می‌کند. مبنای نقدی ساده است، اما تصویر نادرستی می‌دهد: ماهی که مشتری بزرگی بدهی چندماهه‌اش را یکجا پرداخته، پرسود به نظر می‌رسد و ماهی که کالای زیادی خریده شده، زیان‌ده؛ در حالی که هیچ‌کدام عملکرد واقعی آن ماه نیست.

ابزار اصلی مبنای تعهدی، ثبت‌های اصلاحی پایان دوره است. هزینه‌های تحقق‌یافته‌ی پرداخت‌نشده، مثل حقوق و قبض‌های آخر ماه، به هزینه برده و به‌عنوان بدهی ثبت می‌شوند. پیش‌پرداخت‌ها، مثل اجاره‌ی سالانه‌ی پیش‌پرداخت‌شده، به تدریج و به سهم هر دوره هزینه می‌شوند. استهلاک و ذخیره‌ی عیدی و سنوات هم از همین جنس‌اند.

مبنای تعهدی با مطابقت درآمد و هزینه گره خورده است: هزینه‌ای که برای کسب یک درآمد انجام شده، در همان دوره‌ی درآمد شناسایی می‌شود. بهای تمام‌شده‌ی کالای فروش‌رفته بهترین نمونه است؛ کالایی که ماه قبل خریده شده، وقتی فروخته شد به هزینه می‌رود، نه وقتی خریده شد.

نتیجه‌ی عملی این است که سود و موجودی نقد دو عدد متفاوت‌اند و هر دو لازم‌اند. صورت سود و زیان تعهدی نشان می‌دهد کسب‌وکار چقدر سود ساخته، و صورت جریان وجوه نقد نشان می‌دهد پول کجاست. مدیری که فقط یکی را ببیند، نیمی از تصویر را از دست داده است.